دپارتمان صادرات لبنیات کالبر

مقدمه

بازار شیر و محصولات لبنی خاورمیانه نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی و بهبود وضعیت تغذیه در این منطقه ایفا می‌کند. محصولاتی مانند شیر، ماست، پنیر، کره و شیرخشک همچنان از اجزای اصلی سبد مصرف روزانه در کشورهای خاورمیانه به شمار می‌روند. انتظار می‌رود در سال ۲۰۲۶، این بازار تحت تأثیر هم‌زمان رشد جمعیت، تغییر الگوهای غذایی، راهبردهای دولتی در حوزه امنیت غذایی و تداوم سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های تولید و فرآوری، مسیر توسعه خود را ادامه دهد.

در اینجا تصویری جامع از اندازه بازار، محرک‌های اصلی رشد، بخش‌بندی بازار، عملکرد منطقه‌ای، فرصت‌های پیش‌رو و چشم‌انداز آینده ارائه میشود و به‌طور ویژه بر پویایی‌های بازار در بازه زمانی ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶ تمرکز شده است.

نمای کلی بازار و برآورد اندازه آن (۲۰۲۵–۲۰۲۶)

در سال 2025، ارزش بازار لبنیات خاورمیانه (صرفاً منطقه خاورمیانه) به حدود 19.53 میلیارد دلار رسید. این رشد عمدتاً تحت تأثیر مصرف بالای داخلی، گسترش خرده‌فروشی و کانال‌های توزیع مدرن، و افزایش تقاضا برای محصولات لبنی عملکردی و غنی‌شده در بازارهای کلیدی مانند عربستان سعودی و امارات متحده عربی شکل گرفته است.

در سال 2026، انتظار می‌رود بازار به روند رشد خود ادامه دهد و نسبت به سال 2025 افزایش پایداری را تجربه کند؛ رشدی که بازتاب‌دهنده بهبود مستمر زیرساخت‌های زنجیره تأمین، نوآوری در محصولات، و افزایش هزینه‌کرد مصرف‌کنندگان برای محصولات لبنی ممتاز است.

پیش‌بینی می‌شود، در بازه زمانی 2026 تا 2030، بازار لبنیات خاورمیانه با نرخ رشد سالانه مرکب حدود 4.6 درصد رشد خواهد کرد. این روند با عواملی مانند شهرنشینی، ترکیب جمعیتی جوان، و افزایش تمایل مصرف‌کنندگان به محصولات لبنی با ارزش افزوده نظیر ماست، پنیر و شیرهای غنی‌شده پشتیبانی می‌شود.

این تحولات نشان‌دهنده گذار بازار از رشد مبتنی بر حجم به رشد مبتنی بر ارزش است؛ به‌طوری که مصرف‌کنندگان به‌طور فزاینده‌ای به دنبال محصولات لبنی کاربردی، غنی‌شده و ممتاز هستند که با روندهای سلامت و سبک زندگی مدرن هم‌راستا باشند.

آگاهی به سلامت و افزایش تقاضا برای ارزش غذایی

مصرف‌کنندگان روزبه‌روز توجه بیشتری به ارزش غذایی دارند و همین موضوع باعث افزایش تقاضا برای محصولات لبنی غنی‌شده با کلسیم، ویتامین‌ها، پروبیوتیک و پروتئین شده است. ماست، دوغ و شیر غنی‌شده از جمله سریع‌ترین دسته‌های در حال رشد به شمار می‌روند.

ابتکارات دولتی در زمینه امنیت غذایی

بسیاری از دولت‌های خاورمیانه سرمایه‌گذاری قابل‌توجهی در تولید داخلی لبنیات انجام می‌دهند تا وابستگی به واردات کاهش یابد و امنیت غذایی تقویت شود؛ این اقدامات به‌طور مستقیم از گسترش بازار در سال ۲۰۲۶ حمایت می‌کنند.

بخش‌بندی بازار

بر اساس نوع محصول

• شیر (تازه و فرادما): بزرگ‌ترین بخش بازار، با تسلط شیر فرادما به دلیل شرایط آب‌وهوایی و مزایای لجستیکی.

• ماست و محصولات لبنی تخمیری: بخش پررشد که تحت تأثیر روندهای پروبیوتیک و سلامت گوارش قرار دارد.

• پنیر و کره: رشد پایدار که تحت تأثیر تقاضای خدمات غذایی و تغییرات سبک آشپزی خانگی حفظ می‌شود.

• شیر خشک: از نظر استراتژیک برای مصرف داخلی و بازارهای صادراتی اهمیت دارد، به‌ویژه در مناطقی با زیرساخت محدود زنجیره سرد.

بر اساس کانال توزیع

• خارج از محل مصرف (فروشگاه‌ها): سوپرمارکت‌ها، هایپرمارکت‌ها و پلتفرم‌های خرید آنلاین اصلی‌ترین کانال‌های فروش باقی مانده‌اند.

• در محل مصرف (HoReCa): افزایش فعالیت‌های گردشگری و هتلداری موجب رشد تقاضا برای محصولات لبنی با کیفیت می‌شود.

نگاهی به مناطق مختلف

عربستان سعودی

عربستان سعودی همچنان بزرگترین بازار لبنیات در خاورمیانه است که با تولید داخلی در مقیاس بزرگ، امکانات فرآوری پیشرفته و نفوذ قوی در خرده فروشی پشتیبانی می‌شود. سرمایه‌گذاری‌های استراتژیک در پایداری و کارایی همچنان به تقویت موقعیت رهبری آن در سال 2026 ادامه می‌دهد.

امارات متحده عربی

امارات متحده عربی یکی از سریع‌ترین بازارهای در حال رشد لبنیات است که با تقاضای بالا برای محصولات لبنی با کیفیت، ارگانیک، بدون لاکتوز و عملکردی شناخته می‌شود. تنوع بالای مصرف‌کنندگان و فعالیت‌های قوی واردات و صادرات از رشد بازار حمایت می‌کنند.

ایران

طبق گزارشات جهانی ایران با تعهد قابل توجه به دامداری و تولید شیر، به عنوان یک بازیگر کلیدی در بخش لبنیات خاورمیانه مطرح است. این کشور تقریباً ۸ میلیون گاو شیری دارد که به تولید چشمگیر شیر سالانه حدود ۱۰ تا ۱۲ میلیون تن کمک می ‌کند. صنعت لبنیات ایران نه تنها بر شیر تمرکز دارد، بلکه بر تنوع بخشیدن به سبد محصولات خود نیز تمرکز دارد. این صنعت سالانه تقریباً ۵۰۰۰۰۰ تن پنیر، همراه با ۲۰۰۰۰۰ تن پودر شیر و آب پنیر تولید می‌کند که نشان ‌دهنده تلاش‌ های استراتژیک برای به حداکثر رساندن استفاده از شیر است. در سال ۲۰۲۶، ایران به گسترش ظرفیت تولید لبنیات خود ادامه می‌دهد، به‌ویژه در بخش محصولات لبنی صنعتی و بخش‌های صادرات‌محور، و بازارهای همسایه خاورمیانه و آسیا را تأمین می‌کند. هزینه‌های تولید رقابتی و گسترش روابط تجاری منطقه‌ای، ایران را به بازیگری مهم‌تر در زنجیره تأمین لبنیات خاورمیانه تبدیل کرده است.

سایر کشورهای خاورمیانه

بازارهایی مانند مصر، ترکیه، قطر و کویت به‌طور مستمر در رشد منطقه‌ای سهم دارند که این رشد ناشی از افزایش مصرف، رشد درآمد و بهبود زیرساخت‌های توزیع است.

چالش‌ها و محدودیت‌های بازار

• محدودیت‌های اقلیمی و منابع: دماهای بالا و کمبود آب هزینه‌های تولید را افزایش داده و تولید شیر تازه را محدود می‌کند.

• کمبود زنجیره سرد: زیرساخت‌های نامتوازن ذخیره‌سازی سرد در برخی مناطق بر کیفیت محصول و کارایی توزیع تأثیر می‌گذارد.

• افزایش رقابت از جایگزین‌ها: محصولات گیاهی و بدون لبنیات در میان مصرف‌کنندگان آگاه به سلامت، به‌ویژه در بازارهای شهری، توجه بیشتری جذب می‌کنند.

فرصت‌ها و چشم‌انداز راهبردی

1. رشد محصولات لبنی غنی‌شده و عملکردی: نوآوری در محصولات لبنی غنی‌شده و عملکردی—شامل پروبیوتیک‌ها، ویتامین‌های افزوده، ترکیبات پرپروتئین و محصولات بدون لاکتوز—فرصتی بزرگ برای تمایز محصول و جایگاه محصولات باکیفیت فراهم می‌کند. پیش‌بینی می‌شود در سال ۲۰۲۶، این محصولات سهم فزاینده‌ای از ارزش کل بازار لبنیات خاورمیانه را به خود اختصاص دهند.

2. صادرات و یکپارچگی منطقه‌ای: کشورهایی با توان تولید مقیاس‌پذیر می‌توانند از فرصت‌های صادراتی در خاورمیانه، آفریقا و آسیا بهره‌مند شوند. شراکت‌های تجاری راهبردی و ابتکارات یکپارچگی منطقه‌ای از تجارت فرامرزی لبنیات، به‌ویژه برای شیرخشک و محصولات با ماندگاری طولانی، حمایت می‌کنند.

3. سرمایه‌گذاری در فناوری و پایداری: سرمایه‌گذاری در فناوری‌های پیشرفته فرآوری لبنیات، اتوماسیون، کنترل کیفیت دیجیتال و روش‌های کشاورزی پایدار می‌تواند هزینه‌های عملیاتی را به‌طور چشمگیری کاهش دهد. تولید متمرکز بر پایداری همچنین جایگاه برند را در میان مصرف‌کنندگان و خریداران سازمانی آگاه به محیط زیست تقویت می‌کند.

چشم‌انداز آینده فراتر از سال ۲۰۲۶

با نگاه فراتر از سال ۲۰۲۶، انتظار می‌رود بازار لبنیات خاورمیانه رشد پایدار خود را حفظ کند که این روند تحت تأثیر افزایش جمعیت، راهبردهای امنیت غذایی و تقاضای مبتنی بر نوآوری شکل می‌گیرد. محصولات لبنی عملکردی، تولید صادرات‌محور و بهبود کارایی با تکیه بر فناوری، ستون‌های اصلی توسعه بلندمدت این بازار خواهند بود.

برندهای کلیدی لبنیات در خاورمیانه

بازار لبنیات خاورمیانه تحت حمایت ترکیبی از برندهای منطقه‌ای تثبیت‌شده و تولیدکنندگان نوظهور است که هم در مصرف داخلی و هم در بازارهای صادرات‌محور نقش دارند. بازیگران اصلی مانند المراعی (عربستان سعودی)، لبنیات العین (امارات)، نادک (عربستان سعودی)، بلدنا (قطر)، السفی (عربستان سعودی)، الروابی (امارات)، پینار (ترکیه)، جهینه (مصر) و نادا (امارات) در تولید گسترده شیر و فرآوری محصولات لبنی با ارزش افزوده در سراسر منطقه نقش کلیدی دارند.

همزمان، برند کالبر (ایران) جایگاه خود را در بازار لبنیات خاورمیانه، به‌ویژه در زمینه شیر و محصولات لبنی فرآوری‌شده، تقویت می‌کند و توجه روزافزون خود را به بازارهای صادرات منطقه‌ای و بین‌المللی معطوف کرده است.

این برندها با تأکید بر استانداردهای کیفیت، ظرفیت تولید مقیاس‌پذیر و پاسخ به تقاضای بازارهای فرامرزی، از تنوع زنجیره تأمین و تجارت منطقه‌ای حمایت می‌کنند و نقش خاورمیانه را به‌عنوان یک مرکز نوظهور برای تولید و توزیع لبنیات تقویت می‌نمایند.

نتیجه‌گیری

در سال ۲۰۲۶، بازار شیر و فرآورده‌های لبنی خاورمیانه، انعطاف‌پذیری قوی و پتانسیل رشد پایدار را نشان می‌دهد. گسترش بازار از سال ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶، نشان‌دهنده افزایش تقاضا برای محصولات لبنی با ارزش افزوده و کاربردی است که توسط ابتکارات دولتی و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی پشتیبانی می‌شود. در حالی که چالش‌هایی مانند محدودیت‌های اقلیمی و محصولات جایگزین همچنان پابرجاست، نوآوری استراتژیک، ادغام منطقه‌ای و پیشرفت فناوری همچنان چشم‌انداز بازار را تقویت می‌کند. خاورمیانه همچنان یک قطب مهم استراتژیک و در حال تحول در صنعت لبنیات جهانی است.