دپارتمان صادرات لبنیات کالبر

مقدمه

بازار شیر و محصولات لبنی خاورمیانه نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی و بهبود وضعیت تغذیه در این منطقه ایفا می‌کند. محصولاتی مانند شیر، ماست، پنیر، کره و شیرخشک همچنان از اجزای اصلی سبد مصرف روزانه در کشورهای خاورمیانه به شمار می‌روند. انتظار می‌رود در سال ۲۰۲۶، این بازار تحت تأثیر هم‌زمان رشد جمعیت، تغییر الگوهای غذایی، راهبردهای دولتی در حوزه امنیت غذایی و تداوم سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های تولید و فرآوری، مسیر توسعه خود را ادامه دهد.

در اینجا تصویری جامع از اندازه بازار، محرک‌های اصلی رشد، بخش‌بندی بازار، عملکرد منطقه‌ای، فرصت‌های پیش‌رو و چشم‌انداز آینده ارائه میشود و به‌طور ویژه بر پویایی‌های بازار در بازه زمانی ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶ تمرکز شده است.

نمای کلی بازار و برآورد اندازه آن (۲۰۲۵–۲۰۲۶)

در سال ۲۰۲۵، ارزش بازار شیر و محصولات لبنی خاورمیانه حدود ۴۲.۸–۴۳ میلیارد دلار برآورد شده است که نشان‌دهنده رشد پایدار مصرف و افزایش درآمد قابل تصرف مصرف‌کنندگان است.

برای سال ۲۰۲۶، بازار بر اساس پیش‌بینی‌ها حدود ۴۴.۸–۴۵ میلیارد دلار برآورد می‌شود، که رشد مستمر سالانه و اهمیت راهبردی منطقه در صنعت جهانی لبنیات را نشان می‌دهد.

پیش‌بینی می‌شود نرخ رشد مرکب سالانه (CAGR) بازار در دوره پس از ۲۰۲۶ حدود ۴.۵–۴.۷ درصد باشد، که ناشی از نوآوری در محصولات، افزایش تقاضا برای لبنیات غنی‌شده و گسترش شبکه‌های خرده‌فروشی است.

این روند رشد همچنین نشان‌دهنده گذار بازار از توسعه مبتنی بر حجم به سمت رشد مبتنی بر ارزش است، زیرا تقاضا برای محصولات لبنی عملکردی، غنی‌شده و پریمیوم به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است.

محرک‌های اصلی رشد بازار

رشد جمعیت و شهرنشینی

رشد سریع جمعیت در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، ایران و شمال آفریقا باعث افزایش مصرف کلی محصولات لبنی شده است. سبک زندگی شهری مصرف محصولات لبنی بسته‌بندی‌شده، محصولات فرادما و آماده مصرف را ترجیح می‌دهد، محصولاتی که راحتی و ماندگاری بیشتری دارند.

آگاهی به سلامت و افزایش تقاضا برای ارزش غذایی

مصرف‌کنندگان روزبه‌روز توجه بیشتری به ارزش غذایی دارند و همین موضوع باعث افزایش تقاضا برای محصولات لبنی غنی‌شده با کلسیم، ویتامین‌ها، پروبیوتیک و پروتئین شده است. ماست، دوغ و شیر غنی‌شده از جمله سریع‌ترین دسته‌های در حال رشد به شمار می‌روند.

ابتکارات دولتی در زمینه امنیت غذایی

بسیاری از دولت‌های خاورمیانه سرمایه‌گذاری قابل‌توجهی در تولید داخلی لبنیات انجام می‌دهند تا وابستگی به واردات کاهش یابد و امنیت غذایی تقویت شود؛ این اقدامات به‌طور مستقیم از گسترش بازار در سال ۲۰۲۶ حمایت می‌کنند.

بخش‌بندی بازار

بر اساس نوع محصول

• شیر (تازه و فرادما): بزرگ‌ترین بخش بازار، با تسلط شیر فرادما به دلیل شرایط آب‌وهوایی و مزایای لجستیکی.

• ماست و محصولات لبنی تخمیری: بخش پررشد که تحت تأثیر روندهای پروبیوتیک و سلامت گوارش قرار دارد.

• پنیر و کره: رشد پایدار که تحت تأثیر تقاضای خدمات غذایی و تغییرات سبک آشپزی خانگی حفظ می‌شود.

• شیر خشک: از نظر استراتژیک برای مصرف داخلی و بازارهای صادراتی اهمیت دارد، به‌ویژه در مناطقی با زیرساخت محدود زنجیره سرد.

بر اساس کانال توزیع

• خارج از محل مصرف (فروشگاه‌ها): سوپرمارکت‌ها، هایپرمارکت‌ها و پلتفرم‌های خرید آنلاین اصلی‌ترین کانال‌های فروش باقی مانده‌اند.

• در محل مصرف (HoReCa): افزایش فعالیت‌های گردشگری و هتلداری موجب رشد تقاضا برای محصولات لبنی با کیفیت می‌شود.

نگاهی به مناطق مختلف

عربستان سعودی

عربستان سعودی همچنان بزرگترین بازار لبنیات در خاورمیانه است که با تولید داخلی در مقیاس بزرگ، امکانات فرآوری پیشرفته و نفوذ قوی در خرده فروشی پشتیبانی می‌شود. سرمایه‌گذاری‌های استراتژیک در پایداری و کارایی همچنان به تقویت موقعیت رهبری آن در سال 2026 ادامه می‌دهد.

امارات متحده عربی

امارات متحده عربی یکی از سریع‌ترین بازارهای در حال رشد لبنیات است که با تقاضای بالا برای محصولات لبنی با کیفیت، ارگانیک، بدون لاکتوز و عملکردی شناخته می‌شود. تنوع بالای مصرف‌کنندگان و فعالیت‌های قوی واردات و صادرات از رشد بازار حمایت می‌کنند.

ایران

ایران نقش مهمی در بازار لبنیات منطقه ایفا می‌کند، به دلیل بازار داخلی بزرگ، پایه مستحکم تولید لبنیات و حضور قوی در زمینه شیرخشک و محصولات لبنی فرآوری‌شده. در سال ۲۰۲۶، ایران به گسترش ظرفیت تولید لبنیات خود ادامه می‌دهد، به‌ویژه در بخش محصولات لبنی صنعتی و بخش‌های صادرات‌محور، و بازارهای همسایه خاورمیانه و آسیا را تأمین می‌کند. هزینه‌های تولید رقابتی و گسترش روابط تجاری منطقه‌ای، ایران را به بازیگری مهم‌تر در زنجیره تأمین لبنیات خاورمیانه تبدیل کرده است.

سایر کشورهای خاورمیانه

بازارهایی مانند مصر، ترکیه، قطر و کویت به‌طور مستمر در رشد منطقه‌ای سهم دارند که این رشد ناشی از افزایش مصرف، رشد درآمد و بهبود زیرساخت‌های توزیع است.

چالش‌ها و محدودیت‌های بازار

• محدودیت‌های اقلیمی و منابع: دماهای بالا و کمبود آب هزینه‌های تولید را افزایش داده و تولید شیر تازه را محدود می‌کند.

• کمبود زنجیره سرد: زیرساخت‌های نامتوازن ذخیره‌سازی سرد در برخی مناطق بر کیفیت محصول و کارایی توزیع تأثیر می‌گذارد.

• افزایش رقابت از جایگزین‌ها: محصولات گیاهی و بدون لبنیات در میان مصرف‌کنندگان آگاه به سلامت، به‌ویژه در بازارهای شهری، توجه بیشتری جذب می‌کنند.

فرصت‌ها و چشم‌انداز راهبردی

1. رشد محصولات لبنی غنی‌شده و عملکردی: نوآوری در محصولات لبنی غنی‌شده و عملکردی—شامل پروبیوتیک‌ها، ویتامین‌های افزوده، ترکیبات پرپروتئین و محصولات بدون لاکتوز—فرصتی بزرگ برای تمایز محصول و جایگاه محصولات باکیفیت فراهم می‌کند. پیش‌بینی می‌شود در سال ۲۰۲۶، این محصولات سهم فزاینده‌ای از ارزش کل بازار لبنیات خاورمیانه را به خود اختصاص دهند.

2. صادرات و یکپارچگی منطقه‌ای: کشورهایی با توان تولید مقیاس‌پذیر می‌توانند از فرصت‌های صادراتی در خاورمیانه، آفریقا و آسیا بهره‌مند شوند. شراکت‌های تجاری راهبردی و ابتکارات یکپارچگی منطقه‌ای از تجارت فرامرزی لبنیات، به‌ویژه برای شیرخشک و محصولات با ماندگاری طولانی، حمایت می‌کنند.

3. سرمایه‌گذاری در فناوری و پایداری: سرمایه‌گذاری در فناوری‌های پیشرفته فرآوری لبنیات، اتوماسیون، کنترل کیفیت دیجیتال و روش‌های کشاورزی پایدار می‌تواند هزینه‌های عملیاتی را به‌طور چشمگیری کاهش دهد. تولید متمرکز بر پایداری همچنین جایگاه برند را در میان مصرف‌کنندگان و خریداران سازمانی آگاه به محیط زیست تقویت می‌کند.

چشم‌انداز آینده فراتر از سال ۲۰۲۶

با نگاه فراتر از سال ۲۰۲۶، انتظار می‌رود بازار لبنیات خاورمیانه رشد پایدار خود را حفظ کند که این روند تحت تأثیر افزایش جمعیت، راهبردهای امنیت غذایی و تقاضای مبتنی بر نوآوری شکل می‌گیرد. محصولات لبنی عملکردی، تولید صادرات‌محور و بهبود کارایی با تکیه بر فناوری، ستون‌های اصلی توسعه بلندمدت این بازار خواهند بود.

برندهای کلیدی لبنیات در خاورمیانه

بازار لبنیات خاورمیانه تحت حمایت ترکیبی از برندهای منطقه‌ای تثبیت‌شده و تولیدکنندگان نوظهور است که هم در مصرف داخلی و هم در بازارهای صادرات‌محور نقش دارند. بازیگران اصلی مانند المراعی (عربستان سعودی)، لبنیات العین (امارات)، نادک (عربستان سعودی)، بلدنا (قطر)، السفی (عربستان سعودی)، الروابی (امارات)، پینار (ترکیه)، جهینه (مصر) و نادا (امارات) در تولید گسترده شیر و فرآوری محصولات لبنی با ارزش افزوده در سراسر منطقه نقش کلیدی دارند.

همزمان، برند کالبر (ایران) جایگاه خود را در بازار لبنیات خاورمیانه، به‌ویژه در زمینه شیر و محصولات لبنی فرآوری‌شده، تقویت می‌کند و توجه روزافزون خود را به بازارهای صادرات منطقه‌ای و بین‌المللی معطوف کرده است.

این برندها با تأکید بر استانداردهای کیفیت، ظرفیت تولید مقیاس‌پذیر و پاسخ به تقاضای بازارهای فرامرزی، از تنوع زنجیره تأمین و تجارت منطقه‌ای حمایت می‌کنند و نقش خاورمیانه را به‌عنوان یک مرکز نوظهور برای تولید و توزیع لبنیات تقویت می‌نمایند.

نتیجه‌گیری

تا سال ۲۰۲۶، بازار شیر و محصولات لبنی خاورمیانه انعطاف‌پذیری بالایی نشان داده و پتانسیل رشد پایدار خود را حفظ می‌کند. گسترش بازار از ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶ ناشی از افزایش تقاضا برای محصولات لبنی با ارزش افزوده و عملکردی است که با حمایت ابتکارات دولتی و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی تقویت می‌شود. با وجود چالش‌هایی مانند محدودیت‌های اقلیمی و رقابت از جایگزین‌ها، نوآوری راهبردی، یکپارچگی منطقه‌ای و پیشرفت‌های فناورانه چشم‌انداز بازار را مستحکم می‌کنند. خاورمیانه همچنان به‌عنوان یک مرکز استراتژیک و در حال تحول در صنعت جهانی لبنیات باقی می‌ماند.